Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00045 005939 19958515 na godz. na dobę w sumie
Źródła sporu o Amoris laetitia - ebook/pdf
Źródła sporu o Amoris laetitia - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 280
Wydawca: W drodze Język publikacji: polski
ISBN: 9788379062355 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy >> religia
Porównaj ceny (książka, ebook (-22%), audiobook).

Z wielkim napięciem oczekiwano na publikację adhortacji Amoris laetitia. Liczono na to, że papież Franciszek zajmie jasne stanowisko w kwestiach najbardziej kontrowersyjnych, jak stosunek do osób rozwiedzionych żyjących w nowych związkach oraz do osób homoseksualnych. Tak się jednak nie stało, co więcej dokument zaczął być interpretowany, w zależności od poglądów i oczekiwań, w sposób całkowicie różny. Profesor Kupczak przygląda się jednak nie samej adhortacji, ale poprzedzającym ją dwóm sesjom Synodu Biskupów (20142015), poświęconym rodzinie w Kościele i świecie współczesnym. To na nich rozgorzał spór nazwany przez autora najgorętszym od czasu zakończenia Soboru Watykańskiego II, dotyczący zwłaszcza etyki seksualnej i nowej wrażliwości Kościoła. Na ile temperatura sporu wynikała z siły skrajnych stanowisk, na ile zaś została podgrzana przez media? W jakim stopniu inspiracją dla toczonych dyskusji było stanowisko ojców synodu, w jakim natomiast presja kultury masowej i próba wymuszenia zmian obyczajowych? Wreszcie, czy rzeczywiście możemy mówić o rewolucyjności i przełomowości obecnego pontyfikatu, czy raczej o ciągłości i kontynuacji w teorii i praktyce Kościoła? Między innymi na te pytania odpowiada książka Źródła sporu o Amoris laetitia.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

©Copyright for the text by Jarosław Kupczak, 2018 ©Copyright for this edition by Wydawnictwo W drodze, 2018 Recenzent naukowy ks. prof. dr hab. Marian Machinek Redaktor prowadzący Ewa Kubiak Redakcja Agnieszka Czapczyk Korekta Paulina Jeske-Choińska Agnieszka Czapczyk Skład komputerowy Teodor Jeske-Choiński Redakcja techniczna Justyna Nowaczyk Projekt okładki i stron tytułowych Radosław Krawczyk Nihil obstat Warszawa, 22 maja 2018 roku Reg. Prov. 239/18 Paweł Kozacki OP, prowincjał ISBN 978-83-7906-223-2 Wydawnictwa Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze sp. z o.o. jest imprintem Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze sp. z o.o. Wydanie I, 2018 ul. Kościuszki 99, 61–716 Poznań tel. 61 852 39 62, faks 61 850 17 82 sprzedaz@wdrodze.pl www.wdrodze.pl Nowym elementem w dzisiejszej pracy duszpasterskiej jest wrażliwość na pozytywne aspekty małżeństw cywilnych i, z oczywistymi różnicami, kohabitacji. Relatio Synodi 2014, 41 Chronologia wydarzeń 8 X 2013 18 X 2013 13 III 2013 Wybór arcybiskupa Buenos Aires, Jorge Maria Bergo- glia, na papieża. Przyjęcie przez 266. biskupa Rzymu imienia Franciszek. Informacja biura prasowego Stolicy Apostolskiej o zaplanowanym na 5–19 października następnego roku w Watykanie III Nadzwyczajnym Zgromadze- niu Ogólnym Synodu Biskupów, poświęconym tema- towi: „Wyzwania duszpasterskie związane z rodziną w kontekście ewangelizacji” i stanowiącym przygoto- wanie do XIV Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów w 2015 roku. Rozesłanie przez sekretarza generalnego Synodu Biskupów, arcybiskupa Lorenza Baldisseriego, do przewodniczących wszystkich konferencji biskupów na świecie dokumentu przygotowawczego do nad- zwyczajnej sesji synodu: Lineamenta. Rozpoczęcie procesu konsultacji przedsynodalnych. Publikacja pierwszej adhortacji posynodalnej papie- ża Franciszka, Evangelii gaudium. 24 XI 2013 27 IV 2014 20–21 II 2014 Obrady konsystorza kardynałów, którego głównym zadaniem jest przygotowanie dwóch synodów o ro- dzinie. Wystąpienie kardynała Waltera Kaspera. Kanonizacja Jana XXIII i  Jana Pawła II na placu św. Piotra. Prezentacja w centrum prasowym Stolicy Apostolskiej Instrumentum laboris III Nadzwyczajnego Zgromadze- nia Ogólnego Synodu Biskupów, dokumentu powsta- łego w oparciu o opracowane ankiety przedsynodalne. 26 VI 2014 8 ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA 5–19 X 2014 Obrady III Nadzwyczajnego Zgromadzenia Ogólne- 9 XII 2014 13 III 2015 11 IV 2015 23 VI 2015 go Synodu Biskupów. Poinformowanie przez biuro prasowe Stolicy Apo- stolskiej, że dokumentem przygotowawczym, Line- amenta, do XIV Zwyczajnego Zgromadzenia Ogól- nego Synodu Biskupów będzie dokument końcowy niedawno zakończonego synodu (Relatio Synodi), uzupełniony o pytania, które pomogą wiernym za- poznać się z nim. Druga rocznica rozpoczęcia pontyfikatu. W homilii wygłoszonej podczas nabożeństwa pokutnego w ba- zylice św. Piotra w Watykanie zapowiedź papieża o ogłoszeniu nadzwyczajnego Roku Świętego po- święconego miłosierdziu. Publikacja bulli Misericordiae vultus, ustanawiającej nadzwyczajny Jubileusz Miłosierdzia. Prezentacja Instrumentum laboris XIV Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów („Powo- łanie i misja rodziny w Kościele i świecie współczes- nym”). 4–25 X 2015 Obrady XIV Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego 17 X 2015 8 XII 2015 8 IV 2016 Synodu Biskupów. Poświęcenie przedpołudniowej kongregacji gene- ralnej uczczeniu 50. rocznicy powołania instytucji Synodu Biskupów. Pięćdziesiąta rocznica zakończenia Soboru Watykań- skiego II. Rozpoczęcie Roku Miłosierdzia. Publikacja adhortacji posynodalnej papieża Francisz- ka Amoris laetitia. Wykaz skrótów BSS CNA DCE DM DV EG FC GS HV IL 2014 IL 2015 KKK KPK L 2014 L 2015 „Bollettino Sala Stampa della Santa Sede”; wszystkie numery codziennego biuletynu biura prasowego Stolicy Apostolskiej można odnaleźć na oficjalnej stronie Wa- tykanu: www.vatican.va, w książce podajemy je z datą publikacji biuletynu Catholic News Agency; wszystkie artykuły cytowane z tej strony można odnaleźć na stronie www.catholicnews- agency.com, w książce podajemy je z datą publikacji Encyklika Benedykta XVI Deus caritas est (2006) Encyklika Jana Pawła II Dives in misericordia (1980) Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym Dei Ver- bum Soboru Watykańskiego II (1965) Posynodalna adhortacja papieża Franciszka Evangelii gaudium (2013) Posynodalna adhortacja Jana Pawła II Familiaris consor- tio (1981) Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współ- czesnym Gaudium et spes Soboru Watykańskiego II (1965) Encyklika Pawła VI Humanae vitae (1968) Instrumentum laboris Synodu Biskupów w 2014 roku Instrumentum laboris Synodu Biskupów w 2015 roku Katechizm Kościoła katolickiego (1992) Kodeks Prawa Kanonicznego (1983) Dokument przygotowawczy (Lineamenta) do Synodu w 2014 roku Dokument przygotowawczy (Lineamenta) do Synodu w 2015 roku 10 LG MV ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium Soboru Watykańskiego II (1964) Bulla papieża Franciszka na Rok Święty Misericordiae vultus (2015) OsRomPol Wydanie polskie „L’Osservatore Romano” RAD Relatio ante disceptationem – wstępna relacja rozpoczy- nająca Synod Biskupów w 2014 roku Relatio finalis – dokument końcowy Synodu Biskupów w 2015 roku Relatio post disceptationem – sprawozdanie streszczające dyskusję pierwszego tygodnia obrad Synodu Biskupów w 2014 roku Relatio Synodi – dokument końcowy Synodu Biskupów w 2014 roku Posynodalna adhortacja Benedykta XVI Sacramentum caritatis (2007) Św. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae Encyklika Jana Pawła II Veritatis splendor (1993) RF RPD RS SC Sth VS Wprowadzenie Publikacja posynodalnej adhortacji apostolskiej papieża Francisz- ka Amoris laetitia 8 kwietnia 2016 roku oznacza niewątpliwie jeden z najważniejszych momentów w najnowszej historii Kościoła katolic- kiego. Dokument papieski był owocem dwóch sesji Synodu Biskupów: nadzwyczajnej, z października 2014 roku, i zwyczajnej, która odbyła się rok później1. Od czasu ogłoszenia papieskiej decyzji o zwołaniu dwóch synodów poświęconych rodzinie, co nastąpiło w październi- ku 2013 roku, niecałe pół roku po rozpoczęciu pontyfikatu, właśnie ten temat – dzięki szeroko przeprowadzanym konsultacjom przed- synodalnym – znalazł się w centrum debat wewnątrz Kościoła i poza Kościołem. Wiele środowisk wyrażało nadzieję, że Kościół katolic- ki wreszcie zmieni swoje – kontrowersyjne dla wielu – stanowisko w sprawach dotyczących etyki seksualnej, bioetyki, przekazywania życia, stosunku do osób rozwiedzionych i osób homoseksualnych. Liczba możliwych tematów i problemów związanych z małżeń- stwem i rodziną w perspektywie obrad Synodu Biskupów, który prze- cież zajmuje się Kościołem katolickim na całym świecie, jest trudna do objęcia: praktyka poligamii w niektórych społeczeństwach afry- kańskich, restrykcyjna kontrola urodzin w państwach totalitarnych, problemy małżeństw mieszanych, niemożność wyznawania wiary w krajach muzułmańskich itp. Jednak trzy praktyczne problemy, które już w czasie pierwszego synodu o rodzinie stały się głównym tema- tem dyskusji i osią zasadniczego sporu, to: możliwość dopuszczania 1 Znaczenie tych rozróżnień zostało wyjaśnione na początku drugiego rozdziału. 12 ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA WPROWADZENIE 13 osób rozwiedzionych i znajdujących się w powtórnych związkach do komunii eucharystycznej, stosunek Kościoła do nieregularnych sytuacji małżeńskich oraz stosunek Kościoła do związków homo- seksualnych. Te trzy zapalne kwestie, ważne przede wszystkim dla Kościołów w krajach Zachodu, ogniskowały gros dyskusji zarówno przed rozpoczęciem pierwszej sesji, jak również podczas trwania obu synodów oraz w czasie pomiędzy nimi. XIV Zwyczajne Zgromadzenie Ogólne Synodu Biskupów w paź- dzierniku 2015 roku zakończyło się publikacją dokumentu końcowe- go. Zawierał on – w odróżnieniu od niektórych radykalnych wyrażeń, które zostały wcześniej odrzucone przez ojców synodalnych – bardzo kompromisowe sformułowania w tych trzech kwestiach, a zarazem prezentował tezy ambiwalentne, które zarówno przez ojców syno- dalnych, jak i przez komentatorów były interpretowane nierzadko w przeciwstawny sposób. Dlatego też już w czasie obrad XIV Zwyczaj- nego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów wielu ojców syno- dalnych wyrażało pragnienie, aby ten dokument został potraktowa- ny, zgodnie zresztą ze swoją właściwą naturą, jedynie jako doradcze dossier dla Ojca Świętego, zbierające owoce refleksji dwóch synodów. Miał on tylko pomóc papieżowi w sformułowaniu po upłynięciu nie- zbędnego czasu swojego stanowiska na temat tych kwestii, którymi zajmował się synod. Publikacja adhortacji posynodalnej była zatem oczekiwana, zarówno w Kościele, jak też w wielu środowiskach poza Kościołem, z wielkim napięciem i nadzieją. Adhortacja posynodalna papieża Franciszka Amoris laetitia została opublikowana 8 kwietnia 2016 roku. Papieski dokument zawiera wiele porywających, ważnych i inspirujących fragmentów, równocześ nie jed- nak nie udziela jasnej odpowiedzi na niektóre ważkie pytania, które po- zostały otwarte po zakończeniu Synodu Biskupów. Dotyczy to przede wszystkim dyskutowanej na obu zgromadzeniach „nowej wrażliwości duszpasterskiej”, która miałaby polegać między innymi na dopuszcze- niu do komunii eucharystycznej osób rozwiedzionych i znajdujących się w powtórnych związkach. Podobnie jak w dokumencie końcowym Synodu Biskupów z 2015 roku, w adhortacji Amoris laetitia nie ma mowy expressis verbis o takiej możliwości; zarówno w Relatio finalis, jak i w adhortacji mamy jedynie analizę sytuacji, w której okoliczności czynu zmniejszają subiektywną odpowiedzialność osób znajdujących się obiektywnie w stanie grzechu ciężkiego. Nic dziwnego, że publikacja adhortacji na nowo rozpaliła deba- tę dotyczącą zapalnych kwestii dyskutowanych w czasie obu syno- dów o rodzinie. Uczestniczyli w niej publicyści, teologowie, biskupi, kardynałowie, a nawet całe episkopaty, które zależnie od szerokości i długości geograficznej interpretowały papieską adhortację w sposób dokładnie przeciwny. Zamysł napisania tej książki wziął się z pragnienia osobistego zo- rientowania się w tej niekiedy bardzo chaotycznej i wielowątkowej debacie, którą sprowokowała adhortacja Amoris laetitia, uporząd- kowania występujących w niej różnorodnych argumentów i wątków z różnych dziedzin teologii oraz ustosunkowania się do nich. Książka zrodziła się więc z pragnienia zrozumienia. Po rozpoczęciu swoich badań autor zrozumiał bardzo szybko, że właściwa interpretacja ad- hortacji wymaga zobaczenia jej w kontekście całego procesu synodal- nego, którego była owocem. Proces, który doprowadził do powstania adhortacji Amoris lae- titia, rozpoczął się 8 października 2013 roku, kiedy biuro prasowe Stolicy Apostolskiej poinformowało o papieskim zamiarze zwołania dwóch synodów o rodzinie. Kluczowym elementem tego procesu był przygotowujący obrady synodalne konsystorz kardynałów w lutym 2014 roku, podczas którego kardynał Walter Kasper w swoim pro- gramowym wystąpieniu, wygłoszonym na zaproszenie Ojca Świę- tego, przedstawił główne tematy, którymi powinni zająć się biskupi. Wskazał on na trzy najważniejsze kwestie: primo, problem ważności 14 ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA WPROWADZENIE 15 sakramentu małżeństwa zawieranego przez tzw. „ochrzczonych po- gan”; secundo, postulat uproszczenia procesu kanonicznego w orze- kaniu nieważności małżeństwa; tertio, możliwość przystępowania do komunii świętej osób rozwiedzionych i znajdujących się w po- wtórnych związkach. Wystąpienie niemieckiego kardynała rozpo- częło gorącą debatę synodalną, której owocem była opublikowana dwa i pół roku później adhortacja posynodalna i która po publikacji Amoris laetitia bynajmniej się nie skończyła, ale stała się jeszcze bardziej burzliwa. Przystępując do pisania książki o adhortacji Amoris laetitia w kon- tekście całego procesu synodalnego, autor szybko zrozumiał, że ten rozległy projekt należy podzielić na dwie części i dwie pozycje książ- kowe. Stąd też publikacja, którą Szanowny Czytelnik ma przed sobą, dotyczy tylko teologicznej historii dwóch synodów o rodzinie, które odbyły się w latach 2014–2015. Druga książka, która obecnie jest na etapie przygotowania, będzie dotyczyć samej adhortacji Amoris laeti- tia i teologicznych sporów dotyczących jej interpretacji. Książka składa się z czterech rozdziałów, które prezentują czte- ry chronologiczne etapy procesu synodalnego w latach 2014–2015. Pierwszy rozdział dotyczy konsystorza kardynałów, który odbył się w Watykanie w dniach 20–21 lutego 2014 roku. Zadaniem tego za- mkniętego spotkania kardynałów było przygotowanie dwóch ko- lejnych zgromadzeń Synodu Biskupów o rodzinie, a jego kluczowy element stanowiło przemówienie kardynała Waltera Kaspera. Mimo że wystąpienie zostało gruntownie skrytykowane przez większość słu- chaczy, to właśnie ono – jak się później okazało – wyznaczyło główne tematy do dyskusji synodalnej. W pierwszym rozdziale przedstawimy główne tezy wygłoszone przez niemieckiego kardynała i dokonamy ich wstępnej krytycznej analizy. Drugi rozdział dotyczy III Nadzwyczajnego Zgromadzenia Ogól- nego Synodu Biskupów, które odbyło się w Watykanie w paździer- niku 2014 roku i zdefiniowało główne teologiczne tematy debat toczonych w Kościele w ciągu kilku kolejnych lat. Temat trzeciego rozdziału może zaskoczyć czytelnika; jest on poświęcony analizie wystąpień wygłoszonych podczas zamkniętej konferencji naukowej, zorganizowanej w Rzymie w przerwie pomię- dzy dwoma synodami przez episkopaty: niemiecki, francuski i szwaj- carski. Została na niej przedstawiona pewna „teologia” małżeństwa i rodziny, którą podczas obrad synodalnych promowała większość biskupów z tych trzech krajów. Warto przyjrzeć się zaletom i wadom tej „nowej teologii”, tworzonej w wyraźnie deklarowanym sprzeciwie wobec dokonań Jana Pawła II, aby lepiej zrozumieć stawkę debaty synodalnej. Czwarty rozdział poświęcony jest obradom XIV Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów w październiku 2015 roku. Ta książka jest studium z pogranicza historii Kościoła i historii teologii oraz teologii systematycznej: dogmatycznej i moralnej. Au- tora interesowała chronologia wydarzeń związanych z dwoma syno- dami o rodzinie, ale przede wszystkim w kontekście dyskutowanych wówczas, bardzo różnorodnych zagadnień teologicznych. Wymieńmy niektóre z nich: teologiczne znaczenie współczesnych zmian kultu- rowych, relacja Kościoła do świata, rozumienie nierozerwalności sakramentalnego małżeństwa i Eucharystii, sposób etycznej oceny ludzkich czynów, w szczególności koncepcja tzw. aktów wewnętrznie złych (intrinsece malum), relacja sumienia do ogólnej normy moral- nej. Kompetentna refleksja nad każdym z tych tematów wymagała- by odrębnej monografii lub nawet serii wydawniczej. Dlatego też ta książka chce służyć raczej jako „mapa drogowa” – pomoc w nawigacji, zorientowaniu się w problemach podejmowanych przez dwa synody o rodzinie. Autor na pewno nie jest (i nie chce być) bezstronnym i niezaan- gażowanym obserwatorem. Wprost przeciwnie, opisane wydarzenia 16 ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA WPROWADZENIE 17 deł tej decyzji znajdowała się nie biznesowa kalkulacja, ale troska o Kościół i chęć inicjowania i wspomagania poważnej debaty teolo- gicznej na istotne tematy. Za to mu po bratersku dziękuję. Moja wdzięczność należy się paniom Ewie Kubiak i Agnieszce Czapczyk za życzliwą współpracę, pomoc redakcyjną i przygotowanie tekstu do druku. Autor recenzji naukowej, przewodniczący polskie- go Stowarzyszenia Teologów Moralistów, ks. prof. Marian Machinek, swoimi celnymi uwagami znacząco poprawił argumentację i styl au- tora w kilku istotnych miejscach, za co mu również bardzo dziękuję. Kraków, Niedziela Palmowa Męki Pańskiej 2018 roku i debaty mają wielkie znaczenie dla Kościoła i świata, prezentowane w książce argumenty teologiczne należało więc poddać wstępnej ocenie2. Można mieć tylko nadzieję, że poglądy autora nie wpłynęły negatywnie na obiektywizm opisu i analizy. Ta książka nie ujrzałaby światła dziennego, gdyby nie zaangażo- wanie wielu osób. W pierwszym rzędzie chcę podziękować moim kolegom profesorom z  Papieskiego Uniwersytetu Jana Pawła II w Krakowie. Z inicjatywy niezmordowanego i zawsze pełnego dobrej energii ks. dr. Bogusława Mielca jesienią 2016 powstało seminarium profesorskie, na którym grupa wykładowców Uniwersytetu Papie- skiego omawiała podczas regularnych spotkań problemy związane z adekwatną interpretacją adhortacji Amoris laetitia. Bez atmosfe- ry przyjaznej wymiany opinii nie byłoby tej książki, dziękuję więc wszystkim uczestnikom seminarium: o. dr. Robertowi Plichowi OP, ks. prof. dr. hab. Janowi Danielowi Szczurkowi, ks. dr. hab. Anto- niemu Świerczkowi, ks. dr. Wojciechowi Węgrzyniakowi, ks. dr. hab. Robertowi Woźniakowi, ks. dr. hab. Stanisławowi Wronce. Poszczególne rozdziały książki prezentowałem również w ciągu roku akademickiego 2017/2018 podczas moich wykładów na Papie- skim Uniwersytecie Jana Pawła II w Krakowie. Dziękuję wszystkim uczestnikom wykładów i konwersatorium, ich wkład w powstanie tego tekstu jest bowiem bardzo znaczący. Podobną rolę odegrały do- minikańskie wspólnoty Sióstr i Braci w Krakowie, Gidlach, św. Annie i Radoniach, które zapoznałem w ciągu ostatnich miesięcy z fragmen- tami tego tekstu i z których uwag i sugestii skorzystałem. Dyrektor dominikańskiego wydawnictwa „W drodze”, ojciec To- masz Grabowski OP, wyraził chęć publikacji tej książki natychmiast, kiedy zapoznałem go z tym projektem. Nie ma wątpliwości, że u źró- 2 Pomocą w dalszych studiach mogą służyć czytelnikowi książki i artykuły wska- zane w przypisach. Prolog Kiedy w 1997 roku ksiądz Francis George został arcybiskupem Chi- cago, podczas konferencji prasowej jeden z dziennikarzy zapytał go, czy będzie kontynuował styl poprzedniego metropolity Wietrznego Miasta, Josepha Bernardina. George, uśmiechając się, odpowiedział: „Jak wiecie, Kościół katolicki nie akceptuje klonowania ludzi”. To samo można powiedzieć o arcybiskupie Buenos Aires, Jorge Mariu Bergogliu, który 13 marca 2013 roku został wybrany następcą św. Pio- tra, i o jego stosunku do poprzednich papieży. Niekonwencjonalny styl papieża Franciszka od początku sygnalizował, że nie będzie to pontyfikat prostej kontynuacji. Program nowego pontyfikatu został przedstawiony w pierwszej adhortacji posynodalnej papieża Franciszka, Evangelii gaudium, ogło- szonej osiem miesięcy po rozpoczęciu pontyfikatu. Adhortacja była owocem XIII Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Bisku- pów na temat nowej ewangelizacji, które miało miejsce w Rzymie w dniach 7–28 października 2012 roku, jeszcze za pontyfikatu po- przedniego papieża, Benedykta XVI. To właśnie w tym dokumencie znajdujemy klucz do zrozumienia pontyfikatu papieża z Argentyny. Franciszek widzi Kościół jako „wyruszający w drogę”, aby w „per- manentnym stanie misji” wszystkim z nową wrażliwością i gorli- wością głosić Ewangelię1. Taki Kościół, „wyruszający w drogę” „ku ludzkim peryferiom”, ma być „Kościołem otwartych drzwi”2. Papież 1 EG 20; 25. 2 Tamże, 46. 20 ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA PROLOG 21 kieruje ku wszystkim pełne emocji wezwanie: „Wyjdźmy, wyjdźmy, by ofiarować wszystkim życie Jezusa Chrystusa”3. Tym, co Kościół ma do zaoferowania, światu jest przede wszyst- kim miłosierdzie Boga: „[Kościół] żyje niewyczerpalnym pragnie- niem ofiarowania miłosierdzia, będącego owocem doświadczenia nieskończonego miłosierdzia Ojca i jego udzielającej się mocy”4. Dlatego też cechą rozpoznawczą Kościoła misyjnego jest wrażliwość na ludzkie cierpienie, na „krzyk ubogiego”: „Każdy chrześcijanin i każda wspólnota są wezwani, by być narzędziami Boga na rzecz wyzwolenia i promocji ubogich, tak aby mogli oni w pełni włączyć się w społeczeństwo”5. Zdaniem papieża „permanentny stan misji” w Kościele powinien przeobrazić Kościół od wewnątrz, dokonać w nim „misyjnego na- wrócenia”6. Pierwsza dziedzina, w której takie przeobrażenie jest ko- nieczne, to stosunek do nauki wiary. Papież przypomina tradycyjne nauczanie Kościoła o hierarchii prawd wiary7; w głoszeniu Ewangelii należy troszczyć się o właściwe proporcje, aby mniej znaczące prawdy dogmatyczne i etyczne nie były nadmiernie uwypuklane jako naj- ważniejsze dla chrześcijan: „Ewangelia zaprasza przede wszystkim, byśmy odpowiedzieli Bogu, który nas kocha i nas zbawia, rozpozna- 3 Tamże, 49. 4 Tamże, 24. 5 Tamże, 187. 6 Tamże, 25. Papież nie ujmuje wezwania do nawrócenia jako głównej treści misji ewangelizacyjnej, gdyż wiązałoby się to z mówieniem o ludzkim grzechu. Papie- ska tonacja jest inna: ewangelizacja to mówienie i świadczenie przede wszystkim o miłości Boga. Paradoksalnie w tym kontekście „misyjne nawrócenie” dotyczy więc przede wszystkim głosicieli Ewangelii, a nie tych, do których misja ewangelizacyjna jest skierowana. 7 Tekst adhortacji odnosi się w tym miejscu do dekretu Soboru Watykańskiego II o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 11. jąc Go w innych i wychodząc poza samych siebie, by szukać dobra wszystkich”8. Papież podkreśla zarazem, w typowym dla siebie stylu, że „duszpasterstwo w kluczu misyjnym nie ma obsesji na punkcie niespójnego przekazu doktryn, które próbuje się przekazać”9. Drugą dziedziną, w której misyjne nawrócenie powinno prze- obrazić naukę i praktykę Kościoła, jest stosunek do sakramentów. „Kościół otwartych drzwi” troszczy się o włączenie wszystkich do wspólnoty, także do wspólnoty życia sakramentalnego. Papież dowo- dzi, że „drzwi sakramentów nie powinno się zamykać z jakichkolwiek powodów”10; ta otwartość dotyczy szczególnie chrztu, sakramentu pojednania i Eucharystii – ma ona wpływać także na sam sposób rozumienia sakramentów. Konfesjonał powinien być więc miejscem towarzyszenia ludziom, którzy często stawiają małe kroki ze względu na różnego rodzaju ograniczenia i trudności. W tym kontekście autor cytuje fragment Katechizmu Kościoła katolickiego, który będzie wspo- minany często w różnych dokumentach dwóch ostatnich synodów o rodzinie, a ostatecznie zajmie bardzo prominentne miejsce w ar- gumentacji ósmego rozdziału adhortacji Amoris laetitia: „Poczytal- ność i odpowiedzialność za jakieś działania mogą zostać zmniejszone, a nawet zniesione, na skutek niewiedzy, nieuwagi, przymusu, strachu, przyzwyczajeń, nieopanowanych uczuć oraz innych przyczyn psy- 8 EG 39. 9 Tamże, 35. Zamiast słowa „narzucić”, które występuje w polskim tłumaczeniu adhortacji, wybraliśmy tłumaczenie: „przekazać”. Warto zauważyć, że zaskakujące, charakterystyczne dla Franciszkowego stylu określenie „obsesja na punkcie niespój- nego przekazu doktryn” sygnalizuje problem, na który zwraca uwagę wielu komenta- torów myśli papieża: wprowadzenia mocnego i dyskusyjnego rozdziału między dok- tryną i praktyką Kościoła (por. J. Granados, Eucaristia e divorzio: cambia la dottrina? Saggio sulla fecondità dell›insegnamento cristiano, Siena 2015; N.J. Healy, The Spirit of Christian Doctrine: Logike Latreia and Pastoral Accompaniment, „Anthropotes” 2 (2015), s. 379–395). 10 EG 47. 22 ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA PROLOG 23 chicznych lub społecznych”11. Taki konfesjonał, gdzie spowiednik ma świadomość ludzkiej słabości, nie jest „salą tortur, ale miejscem mi- łosierdzia Pana, zachęcającego nas do czynienia możliwego dobra”12. Duszpasterskie nawrócenie ma również wpływ na rozumienie Eucharystii, która „chociaż stanowi pełnię życia sakramentalnego, nie jest nagrodą dla doskonałych, lecz szlachetnym lekarstwem i po- karmem dla słabych”13. Papież Franciszek nie tłumaczy w adhortacji, co to praktycznie oznacza, czy i w jaki sposób to nowe rozumienie zmienia praktykę dopuszczania osób do przyjmowania Eucharystii, sygnalizuje jedynie potrzebę takiej refleksji: „Te przekonania mają również konsekwencje duszpasterskie, nad którymi powinniśmy się zastanowić z roztropnością i odwagą”14. Od początku pontyfikatu miłosierdzie stanowi główny temat przepowiadania papieża Franciszka. Kulminacją papieskiego gło- szenia miłosierdzia było ogłoszenie Roku Miłosierdzia, które nastą- piło w drugą rocznicę rozpoczęcia pontyfikatu, 13 marca 2015 roku, w homilii papieskiej podczas nabożeństwa pokutnego w bazylice św. Piotra. Papież zapowiedział wówczas, że nadzwyczajny Rok Święty dedykowany miłosierdziu rozpocznie się w uroczystość Niepoka- lanego Poczęcia 8 grudnia 2015 roku – w 50. rocznicę zakończe- nia Soboru Watykańskiego II – i zakończy 20 listopada 2016 roku, w uroczystość Chrystusa Króla15. Oficjalne i uroczyste ogłoszenie Roku Świętego odbyło się w Niedzielę Miłosierdzia; stojąc przed 11 Tamże, 44; por. KKK 1735; AL 300. 12 EG 44. 13 Tamże, 47. 14 Tamże. 15 Por. Celebrazione della Penitenza presieduta dal Santo Padre Francesco, BSS, 13.03.2015. Drzwiami Świętymi bazyliki watykańskiej, Franciszek ogłosił wtedy bullę na Rok Święty, Misericordiae vultus. Franciszkowa bulla o miłosierdziu kontynuuje wiele tematów pod- jętych w adhortacji Evangelii gaudium16. Głównym symbolem Roku Miłosierdzia stały się otwarte drzwi w kościołach: w dniu rozpoczęcia Roku Miłosierdzia papież otworzył Drzwi Święte w bazylice watykań- skiej, a w kolejną niedzielę otwarto je w pozostałych rzymskich bazy- likach papieskich. Papież polecił, aby tego dnia Bramy Miłosierdzia zostały otworzone również w każdej katolickiej katedrze na świecie oraz w innych ważnych ośrodkach kultu. Przejście przez Bramę Mi- łosierdzia w Roku Miłosierdzia miało umożliwić każdemu katolikowi otrzymanie przewidzianych odpustów, ale także stać się zaproszeniem do przeżycia rzeczywistości miłosierdzia i otwartych drzwi w życiu całego Kościoła i w swoim własnym: „W tym Roku Świętym będziemy mogli doświadczyć otwarcia serc na tych wszystkich, którzy żyją na najbardziej beznadziejnych peryferiach egzystencjalnych, które tak często świat stwarza w sposób dramatyczny. Ileż sytuacji niepewno- ści i cierpienia jest obecnych w dzisiejszym świecie! Ileż ran na ciele wielu, którzy nie mają już więcej głosu, ponieważ ich krzyk osłabł i zgasł z powodu obojętności bogatych narodów. W tym Jubileuszu Kościół zostanie jeszcze bardziej wezwany do leczenia tych ran, do opatrywania ich oliwą pocieszenia, do przewiązywania miłosierdziem oraz do leczenia ich solidarnością i należną uwagą”17. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na pewien wybór języka ewangelizacji, który został dokonany przez papieża Franciszka i uza- sadniony w bulli ogłaszającej Rok Miłosierdzia. Jak wspomnieliśmy, 16 Papież Franciszek, Misericordiae vultus, http://w2.vatican.va/content/france- sco/pl/apost_letters/documents/papa-francesco_bolla_20150411_misericordiae- -vultus.html, dostęp 03.09.2017. 17 MV. Spis treści Chronologia wydarzeń ................................................................................... 7 Wykaz skrótów ................................................................................................. 9 Wprowadzenie ................................................................................................. 11 Prolog ................................................................................................................ 19 Rozdział pierwszy. Ewangelia rodziny kardynała Waltera Kaspera Nieważność zawartego małżeństwa .............................................................. 38 Udzielanie komunii osobom rozwiedzionym, które znajdują się w ponownych związkach ................................................ 46 Wnioski końcowe ............................................................................................ 69 Rozdział drugi. III Nadzwyczajne Zgromadzenie Ogólne Synodu Biskupów Konsultacje przedsynodalne .......................................................................... 75 Debata na temat wystąpienia kardynała Kaspera ........................................ 80 Instrumentum laboris ...................................................................................... 89 Przebieg III Nadzwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów ............................................... 93 Relatio Synodi ...................................................................................................108 Pierwsze reakcje: „kości zostały rzucone” ....................................................115 278 ŹRÓDŁA SPORU O AMORIS LAETITIA Rozdział trzeci. Nowa „teologia” małżeństwa? Słowa Jezusa na temat małżeństwa i rozwodu. Refleksje na temat katolickiej hermeneutyki Biblii .....................................135 Seksualność jako wyraz miłości. Refleksje na temat teologii miłości .......147 Dar z życia – refleksje na temat teologii narracji ........................................156 Uwagi końcowe ................................................................................................176 Rozdział czwarty. XIV Zwyczajne Zgromadzenie Ogólne Synodu Biskupów Instrumentum laboris ......................................................................................199 Przebieg synodu ...............................................................................................213 Pierwsze relacje i oceny ..................................................................................244 W oczekiwaniu na adhortację posynodalną ................................................257 Bibliografia .......................................................................................................267 Indeks nazwisk .................................................................................................273 Druk i oprawa Drukarnia TECHNET ul. Biskupińska 3A, 30-732 Kraków
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Źródła sporu o Amoris laetitia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: