Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00392 006138 20269110 na godz. na dobę w sumie
Leszek Biały. Książę krakowski i sandomierski, princeps Poloniae (ok. 1184 - 23/24 listopada 1227) - ebook/pdf
Leszek Biały. Książę krakowski i sandomierski, princeps Poloniae (ok. 1184 - 23/24 listopada 1227) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 220
Wydawca: Avalon Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7730-948-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Publikacja ta, jest pierwszą biografią Leszka Białego, władcy polskiego, doby rozbicia dzielnicowego. Leszek Biały był ostatnim władcą krakowskim, którego wszyscy dzielnicowi książęta piastowscy uznawali, choćby czysto nominalnie i w określonych okolicznościach, za posiadającego pewne uprawnienia zwierzchnie nad całością ziem polskich (stąd użycie w tytule terminu „princeps Poloniae”). Bohater książki był w pewnym sensie, postacią wyjątkową wśród władców piastowskich. Historiografia zdecydowanie nie doceniła jego roli w procesie jednoczenia ziem polskich. Książę charakteryzujący się łagodnością, dobrocią, prawością, nadający przywileje Kościołowi, był traktowany jako słaby, pozbawiony charakteru i talentu władca. Jego śmierć, tragiczna i niwecząca część, z trudem wypracowanego dorobku, tylko podkreślała ten negatywny wizerunek. Autor odrzucił te krzywdzące księcia opinie. Jednocześnie przeanalizował na nowo różne stereotypy, oparte na dramatycznych lub anegdotycznych elementach życiorysu władcy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

1 2 3 Opracowanie typograficzne Sławomir Onyszko Redakcja i korekty Piotr Szerzyński Projekt okładki, stron tytułowych i rysunek pieczęci Studio PIWNICA Na okładce Pieczęć piesza Leszka Białego, owalna z ok. 1220 roku Copyright by Marek Chrzanowski 2013 Wydawnictwo AVALON ISBN 978-83-7730-948-3 Z a m ó w i e n i a p r z y j m u j e Wydawnictwo AVALON T. Janowski Sp. j. ul. Fiołkowa 4/13; 31-457 Kraków tel. +48 606 750 749 zamowienia@wydawnictwoAVALON.pl www.wydawnictwoAVALON.pl 4 SPIS treśCI Wstęp .................................................................................................................7 Rozdział I Dzieciństwo i młodość księcia Leszka Białego .............................................23 Rozdział II Polityka ruska Leszka Białego........................................................................57 Rozdział III W kręgu reformy kościelnej ...........................................................................85 Rozdział IV Leszek Biały wobec piątej krucjaty oraz problemu chrystianizacji Prus ..113 Rozdział V Piastowskie rozgrywki. Gąsawa 1227 ..........................................................135 Zakończenie ..................................................................................................157 Aneksy ...........................................................................................................177 Skróty bibliograficzne ..................................................................................183 Bibliografia ....................................................................................................185 Indeksy ..........................................................................................................199 5 6 WStęP Biografie władców piastowskich, stanowią ważny człon wiedzy o dzie- jach tej dynastii, jak i wiedzy o dziejach Polski średniowiecznej. Prace tego typu, rozciągały się często również na szerszy obraz czasów, w którym żyła dana osoba, tworząc swoisty, biograficzny „poczet królów i książąt polskich” z rozległym tłem historycznym. W „poczcie” takim, niektórzy władcy pia- stowscy doczekali się kilku monografii, zarówno naukowych jak i popular- nych, inni z kolei czekają jeszcze na swoich biografów. Dużym zainteresowaniem historyków cieszyli się pierwsi Piastowie na tronie polskim: Mieszko I1, Bolesław Chrobry2, Mieszko II3, Kazi- mierz Odnowiciel4, Bolesław Szczodry5 i jego syn Mieszko6, Władysław S. Zakrzewski, Mieszko I jako budowniczy państwa polskiego, Warszawa 1921, (wyd. 2, Kraków 2006); J. Strzelczyk, Mieszko Pierwszy, Poznań 1992; G. Labuda, Mieszko I, Wrocław 2002. S. Zakrzewski, Bolesław Chrobry Wielki, Lwów 1925, (wyd. 2, Kraków 2006); A.F. Grab- ski, Bolesław Chrobry. Zarys dziejów politycznych i wojskowych, Warszawa 1966; A. Mos- bach, Bolesław Chrobry, Poznań 1971; J. Strzelczyk, Bolesław Chrobry, Poznań 1999. 3 G. Labuda, Mieszko II król Polski (1025–1034), czasy przełomu w dziejach państwa 1 2 4 polskiego, Kraków 1992, (wyd. 2, Poznań 2008); tenże, Mieszko II, Poznań 1995. S. Kętrzyński, Kazimierz Odnowiciel 1034–1058, rAU WH-F (38) 1899, s. 295–373, [w:] Polska X–XI w., Warszawa 1961, s. 353–592 i 678–690, (wyd. 2, Kraków 2010); Z.S. Pietras, Kazimierz Odnowiciel, Katowice 1978; K. Dróżdż, Kazimierz Odnowi- ciel. Polska w okresie upadku i odbudowy, Wodzisław śląski 2009. 5 t. Grudziński, Bolesław Szczodry. Zarys dziejów panowania, toruń 1953; tenże, Bo- lesław Śmiały-Szczodry i biskup Stanisław. Dzieje konfliktu, Warszawa 1982, (wyd. 2, Kraków 2010). 6 K. Benyskiewicz, Mieszko Bolesławowic 1069–1089. Źródła i tradycja historiograficzna, Kraków 2005. 7 Herman7, Bolesław Krzywousty8. również dwaj ostatni Piastowie – królo- wie zjednoczonej Polski: Władysław Łokietek9 i Kazimierz Wielki10 oraz Pia- stówna – elżbieta Łokietkówna11, doczekali się licznych opracowań, zapew- ne z powodu obszernej podstawy źródłowej życiorysów. Gorzej przedstawia się biografistyka władców piastowskich okresu roz- bicia dzielnicowego. I tutaj jednak ostatnimi czasy (w dużej mierze dzięki serii wydawnictwa Avalon), pojawiły się publikacje, nadrabiające zaległości wspomnianej biografistyki. Pozycje dotyczą władców rządzących w różnych dzielnicach rozbitej Polski, zarówno osób znanych i wybitnych, jak też i po- staci zapomnianych. Mam na myśli rozwinięte, całościowe życiorysy monar- chów, gdyż bogata literatura traktująca o rozbiciu dzielnicowym, porusza- ła oczywiście w różnych formach i zakresach, sprawy związane z osobami, działalnością i rolami poszczególnych Piastów. W rezultacie swoje biografie mają następujący dzielnicowi władcy piastowscy: Władysław Wygnaniec12, Bolesław Kędzierzawy13, Mieszko Stary14, Henryk sandomierski15, Kazimierz Sprawiedliwy16, Bolesław Wysoki17, Mieszko Plątonogi18, Henryk Brodaty19, 7 K. Benyskiewicz, Książę polski Władysław I Herman 1079–1202, Zielona Góra 2010. 8 K. Maleczyński, Bolesław Krzywousty. Zarys dziejów panowania, Kraków 1947; tenże, Bolesław III Krzywousty, Wrocław 1975, (wyd. 2, Kraków 2010); Z.S. Pietras, Bole- sław Krzywousty, Katowice 1978. 9 e. Długopolski, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, Wrocław 1951, (wyd. 2, Kraków 2009); t. Nowak, Władysław Łokietek- polityk i dowódca, Warszawa 1975; A. Zieliński, Władysław Łokietek. Niezłomny czy nikczemny?, Warszawa 2010. 10 Z. Kaczmarczyk, Kazimierz Wielki (1333–1370), Warszawa 1948; J. Dąbrowski, Kazi- mierz Wielki twórca Korony Królestwa Polskiego, Wrocław 1964, (wyd. 2, Kraków 2007); J. Wyrozumski, Kazimierz Wielki, Wrocław 1982, (wyd. 2, 1986; wyd. 3, 2004). J. Dąbrowski, Elżbieta Łokietkówna 1305–1380, Kraków 1914, (wyd. 2, 2007). 11 12 B. Snoch, Protoplasta książąt śląskich, Katowice 1985; M. Dworsatschek, Władysław II Wygnaniec, Wrocław 1998, (wyd. 2, Kraków 2009). 13 M. Biniaś-Szkopek, Bolesław IV Kędzierzawy – książę Mazowsza i princeps, Poznań 2009. 14 S. Smolka, Mieszko Stary i jego wiek, Warszawa 1881, (wyd. 2, 1959, wyd. 3, Kraków 2009) – przypisy według wyd. 2; M. Przybył, Mieszko Stary, Poznań 1997. 15 A. teterycz-Puzio, Henryk Sandomierski (1126/1133–18 X 1166), Kraków 2009. 16 17 B. Zientara, Bolesław Wysoki. Tułacz, Repatriant, Malkontent, Kraków 2008, jest to J. Dobosz, Kazimierz II Sprawiedliwy, Poznań 2011. wydany w formie książkowej artykuł z PH (62), 1971, z. 3. 18 N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa- dzielnicowy władca Polski (ok. 1142–1211), racibórz 2006, (wyd. 2, Kraków 2010) – przyp. wg wyd. 1. 19 S. Smolka, Henryk Brodaty. Ustęp z dziejów Polski piastowskiej, Lwów 1872; B. Zienta- ra, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 1975, (wyd. 2, 1997; wyd. 3, 2006) – przypi- sy według wyd. 2. 8 Henryk Pobożny20, Władysław Laskonogi21, Wadysław Odonic22, Konrad Ma- zowiecki23, Bolesław rogatka24, Henryk Biały25, Henryk Probus26, Henryk głogowski27, Władysław opolski28, Przemysł I29, Bolesław Pobożny30, Prze- mysł II31, Leszek Czarny32, Leszek inowrocławski33, Władysław Biały34, Wła- dysław Opolczyk35, Konrad Biały36. Mimo, że lista ta jest dość długa, szcze- gólną lukę w zakresie biografii, odczuwa się w małopolskiej linii piastow- skiej. Brakuje prac dotyczących Leszka Białego37, oraz jego syna Bolesława 20 P. Wiszewski, Henryk II Pobożny. Biografia polityczna, Legnica 2011. 21 M. Przybył, Władysław Laskonogi, książę wielkopolski 1202–1231, Poznań 1998. 22 S. Pelczar, Władysław Odonic, książę wielkopolski, wygnaniec i protektor Kościoła (ok. 1193–1239), Kraków 2013. 23 H. Samsonowicz, Konrad Mazowiecki (1187/1188–31 VIII 1247), Kraków 2008. 24 J. Osiński, Bolesław Rogatka, książę legnicki, dziedzic monarchii Henryków śląskich (1220/1225–1278), Kraków 2012. 25 A. Jureczko, Henryk III Biały. Książę wrocławski 1247–1266, Kraków 1986, (wyd. 2, 26 r. Pietrzykowski, Henryk IV Probus, Warszawa 1948; Z. Zielonka, Henryk Prawy, 27 t. Jurek, Dziedzic Królestwa Polskiego książę głogowski Henryk, Poznań 1993, (wyd. 2, 2007) – przyp. wg wyd. 2. Katowice 1982. Kraków 2006). (1225–1281), racibórz 2009. Poznań 2003. 28 W. Dominiak, Ostatni władca Górnego Śląska. Władysław I, pan na Opolu i Raciborzu 29 B. Nowacki, Przemysł I, syn Władysława Odonica, książę wielkopolski 1220/21–1257, 30 M. Hlebionek, Bolesław Pobożny i Wielkopolska jego czasów, Kraków 2010. 31 B. Nowacki, Przemysł II, książę wielkopolski, król Polski (1257–1296), Poznań 1995; tenże, Przemysł II. Odnowiciel Korony Polskiej, Poznań 1997, (wyd. 2, Kraków 2007); A. świerzawski, Przemysł król Polski, Warszawa 2006. 32 P. Żmudzki, Studium podzielonego królestwa. Książę Leszek Czarny, Warszawa 2000. 33 B. śliwiński, Leszek książę inowrocławski (1274/1275 – po 27 kwietnia 1339), Kraków 2010. J. śliwiński, Władysław Biały (1327/1333–20 luty 1388). Ostatni książę kujawski. Naj- większy podróżnik pośród Piastów, Kraków 2011. J. Sperka, Władysław książę opolski, wieluński, kujawski, dobrzyński, pan Rusi, palatyn Węgier i namiestnik Polski (1326/1330–8 lub 18 maja 1401), Kraków 2012. 36 M. Böhm, Konrad VII Biały (ok. 1394–14 lutego 1452). Pan Oleśnicy i Koźla. Książę 34 35 zapomniany, Kraków 2012. 37 W przypadku Leszka Białego, została opracowana polityka ruska księcia, por. B. Wło- darski, Polityka ruska Leszka Białego, Lwów 1925, a ostatnio ukazała się biografia żony księcia – W. Zabłocki, Grzymisława Ingwarówna, księżna krakowska i sandomierska, Kraków 2012. 9 Wstydliwego – władców znanych, wybitnych, panujących w Krakowie – sto- licy rozbitej na dzielnice Polski. Lista opracowań biograficznych, powinna być jeszcze uzupełniona m.in. o osoby: Kazimierza kujawskiego i Kazimie- rza opolskiego – syna Mieszka Plątonogiego. Moje zainteresowanie najnowszą biografistyką Piastów, zwłaszcza ży- ciorysami władców okresu rozbicia dzielnicowego, skłoniło mnie do czę- ściowego wypełnienia wspomnianej luki w „poczcie” książąt piastowskich. Przedmiotem opracowania stał się książę Leszek Biały. Nie kryję się tu ze swą sympatią do przedstawicieli linii małopolskiej, sympatią połączona z prze- konaniem, iż historiografia zdecydowanie nie doceniła tej „najszlachetniej- szej gałązki drzewa piastowskiego”. Moim zdaniem, w osobie księcia Leszka Białego, skupił się jak w soczewce zespół takich cech jak łagodność, dobroć i prawość, charakteryzujący nielicznych tylko członków dynastii. Książę ten, oprócz kilku ogólnych biogramów (niewielkie życiorysy w pocztach królów i książąt38, Polskim Słowniku Biograficznym39 i innych40) nie doczekał się do tej pory ani naukowej, ani też popularnej biografii. W tak niepełnej meryto- rycznie literaturze, wypowiedziano przy tym na jego temat szereg sprzecz- nych ze sobą, mocno dyskusyjnych i często krzywdzących monarchę opinii. Funkcjonują w powyższej materii różne stereotypy, o genezie jeszcze śre- dniowiecznej, albo zgoła nowoczesnej, oparte na pewnych dramatycznych, względnie anegdotycznych elementach życiorysu władcy. Niniejsza rozprawa nie wyczerpuje wszystkich aspektów związanych z życiem i działalnością księcia. Skupiłem się na stosunkach politycznych między książętami piastowskimi. rozpatruję powiązania rodzinne Leszka Białego i jego relacje z innymi ludźmi. Zwróciłem uwagę na wyjątkowość tej postaci. Jednocześnie, analizując politykę wewnętrzną i zewnętrzną księcia krakowskiego, starałem się dowieść jej sensowności. Leszek potrafił dostrzec najważniejsze problemy ówczesnej Polski i próbował je rozwiązać, aspirując do roli princepsa. Pominąłem zagadnienia dotyczące działalności gospodar- 38 H. Samsonowicz, Leszek Biały, [w:] Poczet królów i książąt polskich, red. A. Garlicki, Warszawa 1984, s.136–146; P. Wiszewski, Leszek Biały i jego czasy, [w:] Poczet polskich królów i książąt, t. 14, Wrocław 2002; Leszek Biały, [w:] Władcy Polski, red. t. Bohun i in., wyd. Hachette, t. 12, Warszawa 2009. J. Wyrozumski, Leszek Biały, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 17, 1972, s. 155–157. 39 40 A. Marzec, Leszek Biały, [w:] Piastowie. Leksykon biograficzny, red. S. Szczur i in., Kraków 1999, s. 181–188. 10 czej księcia, mimo, że w XIII w. trwała wielka akcja osadnicza na ziemiach polskich, a Leszek był władcą popierającym ten proces. Niektóre wątki, takie jak działalność fundacyjna księcia, czy wspieranie zakonu dominikanów zo- stały jedynie ogólnie zarysowane. Wymagają one dogłębnych studiów, które mam nadzieję, że w niedalekiej przyszłości będą podjęte. rozprawa niniej- sza nie aspiruje do wzoru klasycznych dzieł Stanisława Smolki czy Benedyk- ta Zientary, które całościowo przedstawiły biografie Mieszka Starego i Hen- ryka Brodatego na tle swoich czasów. Ma raczej za zadanie, pokazać postać księcia Leszka, jako dobrego człowieka i ambitnego władcę, którego przed- wczesna śmierć zniweczyła wielkie plany. temat pracy – Leszek Biały (ok. 1184–23/24 listopada 1227), książę kra- kowski i sandomierski, „princeps Poloniae” odnosi się do działalności poli- tycznej monarchy, jako księcia krakowskiego i sandomierskiego. Jednocze- śnie tytuł rozprawy zwraca uwagę na fakt, że Leszek był ostatnim władcą, którego wszyscy dzielnicowi książęta piastowscy uznawali, choćby czysto nominalnie i w określonych okolicznościach, za posiadającego pewne upraw- nienia zwierzchnie nad całością ziem polskich. Źródła, jakimi dysponujemy, ukazują nam tu zespoły wydarzeń polityczno-militarnych czy aktów praw- nych, w których rola odgrywana przez samego Leszka, nie jest do końca ja- sna, ukazują jednak i takie zjawiska czy grupy zjawisk, gdzie działalność księ- cia, można nie tylko wyraźnie określić, ale uzyskać też świadectwa dotyczące horyzontów myślowych, charakteru i osobowości panującego. Wiążąc spory fragment historii rozbicia dzielnicowego z postacią Leszka Białego, chcia- łem wykorzystać jak najwięcej takich świadectw, zdając sobie jednak sprawę z ograniczeń, jakie narzuca w tej mierze badaczowi ubóstwo materiałów lub ich specyfika (np. formularz dokumentowy czy retoryka kronikarska). Chronologia pracy zamyka się w czasie od narodzenia Leszka Białego, tj. ok. 1184 r. do jego śmierci 23/24 listopada 1227 r., choć rozprawa charakte- ryzuje niektóre aspekty tematu, poprzedzające czasowo ów okres, bądź na- stępujące już po nim. ramy terytorialne tematu w większości pokrywają się z granicami państwa polskiego przełomu XII i XIII wieku. Obejmują jednak również tereny rusi (szczególnie halicko-włodzimierskiej), Prus, do których książę organizował zbrojne wyprawy, a także Węgier, Niemiec, Danii i Italii, gdzie zapadały decyzje, mające wpływ na panowanie Leszka Białego. trzydzieści trzy lata działalności tego księcia na scenie politycznej, po- czątkowo, jako księcia sandomierskiego i krakowskiego pod opieką regencji, 11 potem samodzielnego księcia tych dzielnic, w ostatnich dziesięciu latach ży- cia uznawanego za princepsa Polski, obfitowały w wiele ważnych wydarzeń. Czasy, w których przyszło mu żyć, były przełomowe pod kilkoma względa- mi. Upadała ostatecznie zasada senioratu, a Leszek, jako jeden z młodszych książąt, starał się utrzymać dawną pozycję księcia krakowskiego. Dlatego nie ustąpił przed szantażem wojewody Mikołaja w 1202 r. i dlatego też dwadzie- ścia pięć lat później zwołał, jako princeps Poloniae wiec do Gąsawy. W początkach XIII w. dokonywała się reforma Kościoła w Polsce. Le- szek rozumiejąc jej doniosłość, zezwolił na kanoniczny wybór biskupa kra- kowskiego, nadał przywilej immunitetowy Kościołowi i popierał działalność arcybiskupa Henryka Kietlicza, co w przyszłości zaowocowało ponaddziel- nicową akcją Kościoła, wspierającą zjednoczenie Polski. rozumiał potrzebę zaangażowania polskiego na rusi halicko- włodzimierskiej, starał się utrzymać polskie wpływy i mimo klęski, dał pod- waliny pod przyszłą ekspedycję polską na wschodzie i pod trwały sojusz polsko-węgierski. Liczne mariaże samego księcia i jego najbliższych z ru- rykowiczami i Arpadami, świadczą o ważności polityki ruskiej w działalno- ści księcia. Wreszcie, dał się Leszek przekonać do ogólnopolskiej interwencji książąt w Prusach. śmierć księcia w 1227 r. i wakat na tronie w Krakowie, nie pozwo- liły Konradowi Mazowieckiemu kontrolować nowych gości – rycerzy Zakonu Krzyżackiego, mających nawracać pogańskich Prusów. Wspólne akcje zbrojne i wiece organizowane przez Leszka Białego, były ostatnimi ogólnopolskimi inicjatywami polskich książąt w okresie rozbicia dzielnicowego. Działalność księcia i jego postawa, prowokują nas niejednokrotnie do stawiania szeregu pytań. Ciekawe i kontrowersyjne wydają się wydarzenia z 1202 r., gdy zmarł Mieszko Stary a do Krakowa przybył Władysław La- skonogi. Potem niejasne są: wystąpienie przeciw Leszkowi księcia ruskiego romana, zakończone bitwą pod Zawichostem w 1205 r. oraz okoliczności zdobycia stolicy Polski przez Mieszka Plątonogiego. Zmiana przymierzy około 1217 r., skłania do zastanowienia się nad ambitną, ogólnopolską po- lityką księcia Leszka. Wreszcie przyczyny i okoliczności wiecu w Gąsawie, w dalszym ciągu budzą pytania i emocjonują, niczym współczesna zbrod- nia polityczna. Niewielki zasób materiału źródłowego na temat samego księcia Leszka Białego, przyczynił się do podjęcia przeze mnie decyzji, o nadaniu biografii 12 układu zasadniczo problemowego. W zasobie wiadomości, który pozosta- wiły nam źródła, rysują się większe grupy zagadnień, z których każda łączy się wprawdzie bliżej z pewnym etapem życia i działalności księcia (stąd układ chronologiczny nie został w rozprawie przekreślony), ale może też rozcią- gać się w jakiejś mierze na inne etapy. Powyższe grupy problemów, wyzna- czają odpowiednie rozdziały, przy czym występują różne wątki tematyczne, które obecne w całej rozprawie, wtapiają się w przyjęty podział pracy. Osta- tecznie tekst składa z pięciu zasadniczych części i rozpoczyna go rozdział, dotyczący dzieciństwa i młodości księcia Leszka. Przedstawiłem w nim krąg rodzinny i wczesne lata Leszka Białego, pro- blematykę jego imienia i przydomku oraz wychowania i wychowawców księ- cia. rozdział obejmuje również okresy: od wkroczenia na scenę politycz- ną w wieku ok. 10 lat, poprzez rządy regencji w imieniu małoletniego księ- cia, powrót Mieszka Starego do Krakowa, jako opiekuna Leszka, objęcie na krótko władzy przez Władysława Laskonogiego, wreszcie powrót naszego bohatera do Krakowa w 1202 r. Cezurą końcową rozdziału, jest utrwalenie władzy poprzez zwycięstwo w bitwie pod Zawichostem w 1205 r. Wydarze- nie to, było przyczyną zaangażowania się księcia na rusi i poprzedzało wy- stąpienie arcybiskupa Kietlicza w Wielkopolsce. Część druga, poświęcona jest polityce ruskiej Leszka Białego. Mimo, że jej geneza tkwi w polityce Kazimierza Sprawiedliwego, a książę Leszek już w 1198 r. po raz pierwszy interweniował na rusi, to na dobre akcja księcia polskiego, poza wschodnią granicą, nastąpiła po zwycięstwie zawichojskim w 1205 r., którego okoliczności zrekonstruowałem w tym rozdziale. Szero- ko pojęta polityka ruska w latach 1205–1227, wraz z przeplatającymi się na tym terenie wpływami polskimi i węgierskimi, stanowi zakres tematyczny rozdziału. W ramach tej polityki, bardzo ważne znaczenie miały małżeństwa Leszka, Konrada i Salomei, które były związane z umacnianiem wpływów księcia poza wschodnią granicą Polski. W części trzeciej, ukazana jest postać księcia, na tle dokonującej się re- formy Kościoła w latach 1206–1216. Leszek był w tym czasie „liderem ko- alicji młodszych książąt” i wspierał poczynania arcybiskupa Kietlicza, wy- raził zgodę na elekcję kanoniczną biskupa krakowskiego, nadał kościołowi ważne immunitety. W obliczu utraty Krakowa na rzecz Plątonogiego, uzy- skał wsparcie głowy Kościoła w Polsce, co zaowocowało odzyskaniem sto- licy po kilku miesiącach. Był to również okres pierwszego etapu konfliktu 13 w Wielkopolsce, między dwoma Władysławami – potomkami Mieszka Stare- go. Książę krakowski i sandomierski wspierał w tym czasie młodszego wład- cę wielkopolskiego – Władysława Odonica. rozdział czwarty, dotyczy stosunku księcia Leszka do idei krucjat oraz zaangażowania się książąt piastowskich w wyprawy krzyżowe. Był to piętna- stoletni okres, od podjęcia przez książąt na synodzie w Mąkolnie w 1212 r. kwestii powstania misji pruskiej, do sprowadzenia Krzyżaków nad Wisłę w 1225/1226 r. Przeplatające się ze sobą problemy: podjęcie krzyża przez Lesz- ka Białego, niedoszła wyprawa do Palestyny i wyprawy książąt do Prus, wy- znaczają pewne człony rozdziału. Szczególne znaczenie w rozdziale czwartym, ma interpretacja listu papieskiego do duchowieństwa polskiego z 17 kwietnia 1221 r. Możemy na jego podstawie, nakreślić pewną charakterystykę osobo- wości Leszka, nie tylko, jako polityka, ale też, jako zwykłego człowieka. W rozdziale piątym, przedstawiłem ostatnie dziesięciolecie panowania Leszka Białego. Od 1217 r., kiedy nastąpiła zmiana dotychczasowej polityki, a książę sięgnął po rangę rzeczywistego przywódcy rodu rządzącego Polską, po tragiczną śmierć w 1227 r. W okresie tym, książę krakowski zawarł sojusze z dotychczasowymi przeciwnikami: Henrykiem Brodatym i Władysławem La- skonogim. realizując ideę władcy krakowskiego, jako księcia zwierzchniego Polski, starał się podporządkować sobie świętopełka pomorskiego i Władysła- wa Odonica. Zwróciłem również uwagę na znaczenie, jakie miał dla samego księcia oraz dla pozostałych jego piastowskich krewniaków, fakt urodzenia się Leszkowi syna Bolesława w 1226 r., a także na wpływ owego wydarzenia na wypadki w 1227 r. Próba poważnego traktowania tytułu princeps Poloniae, zaprowadziła księcia Leszka na ogólnopolski wiec do Gąsawy, który zakoń- czył się tragicznie. Przedstawiłem przyczyny i hipotetyczny przebieg zjazdu w Gąsawie, jak również potencjalnych morderców księcia. W zakończeniu zająłem się oceną panowania Leszka Białego. Dokonu- jąc wyboru spośród ocen w historiografii, ukazałem te najbardziej krytyczne, które charakteryzują władcę, jako miernotę polityczną, jak i te najkorzyst- niejsze, które wskazują na myśl i konsekwencje w działaniu księcia krakow- skiego, w celu utrzymania choćby nominalnej jedności Polski. Przedstawiłem również własną ocenę panowania księcia Leszka oraz charakterystykę jego osobowości, zestawiając ją z osobowością jego brata Konrada Mazowieckie- go. Ocena ta wypadła bardzo korzystnie dla księcia krakowskiego, dając pod- stawy do uznania go, jednym z wybitnych władców polskich, doby rozbicia 14 dzielnicowego. W zakończeniu pracy poruszyłem też temat tradycji, czy może raczej legendy dotyczącej Leszka Białego. Zamieściłem tam miedzy innymi omówienie wybranych dzieł malarskich, literackich i muzycznych na temat księcia Leszka Białego. tekst ten, jak i reprodukcje obrazów przedstawiają- cych księcia (znajdujące się w aneksie), należy traktować, jako ilustrację do- pełniającą, także od strony artystycznej, biografię Leszka Białego. Podstawową przeszkodą w pisaniu biografii władców doby rozbicia dziel- nicowego, jest niewielka ilość źródeł historycznych. H. Samsonowicz zwró- cił uwagę, że […] pisząc życiorys należy zacząć od informacji wstępnych: daty i miejsca urodzenia, imion i pochodzenia rodziców. W przypadku Piastów wy- pełnienie tej rubryki sprawia wiele trudności […]41. Podobnie było w przypad- ku Leszka Białego. Za najbliższe i najważniejsze źródło do biografii władcy, uznać trzeba Kronikę polską mistrza Wincentego42. Dotyczy ona zaledwie osiemnastu lat życia Leszka Białego, ale i jego stosunków rodzinnych. Urywa się w czasie rządów Laskonogiego w 1202 r., przed powrotem księcia Leszka do Krakowa. Kronika była pisana przez osobę blisko związaną z naszym bo- haterem, mistrz Wincenty był prawdopodobnie wychowawcą Leszka, potem realizatorem zmian w Kościele, które książę zdecydowanie popierał. Czas po- wstania kroniki (czwartej księgi), przypadł na lata życia księcia Leszka43. Dal- sze etapy życia księcia, mogłem zrekonstruować na podstawie późniejszych kronik m.in. Kroniki wielkopolskiej44 i Roczników45 Jana Długosza. Odlegle 41 H. Samsonowicz, Legenda rodu Piastów, [w:] Europa środkowa i wschodnia w polityce Piastów, red. K. Zielińska-Melkowska, toruń 1997, s. 24. 42 Najważniejsza przy pisaniu biografii Leszka była księga czwarta Mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem, Kronika Polska, wyd. M. Plezia, MPH, sn, t. 11, ks. 4, Kraków 1994, s. 129–194; Mistrz Wincenty Kadłubek, Kronika polska, opr. i tłum. B. Kürbis, ks. 4, Wrocław 2003, s. 172–266. 43 M. Plezia, Wstęp, [w:] Mistrza Wincentego, s. X, uważał, że kronika została rozpoczę- ta jeszcze za życia Kazimierza Sprawiedliwego i kontynuowana do roku 1207; inaczej J. Powierski, Czas napisania kroniki Mistrza Wincentego, [w:] Krzyżowcy, kronikarze, dyplomaci, Gdańskie Studia z Dziejów średniowiecza, red. B. śliwiński, (4) 1994, s. 147–208, czas napisania kroniki przesunął na lata 1219–1221. 44 Kronika wielkopolska, wyd. B. Kürbis, MPH, sn, t. 8, Warszawa 1970; Kronika wielko- polska, opr. K. Abgarowicz, B. Kürbis, Warszawa 1965. 45 Długosz J., Annales seu Cronice incliti Regni Poloniae, ks. 5 i 6, Varsaviae 1973; Jana Długosza Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, tłum. J. Mrukówny, t. 3, Warszawa 2009. 15 czasowo dzieło Długosza (kronikarz-historyk pisał je ponad dwieście lat po śmierci Leszka Białego), jednocześnie bardzo obfite w szczegółowe infor- macje, jest o tyle wiarygodne, że mogło opierać się na przekazach, które nie przetrwały do naszych czasów46. W kontekście polityki ruskiej księcia, wy- korzystałem kroniki ruskie47, które relacjonowały przebieg wypadków poza wschodnią granicą Polski. W zestawieniu z polskimi kronikami, dały pełniej- szy obraz wschodniej polityki Leszka Białego. W mniejszym stopniu korzy- stałem z innych źródeł narracyjnych: Kroniki polskiej Anonima tzw. Galla48, Kroniki książąt polskich49, Księgi henrykowskiej50, Kroniki Alberyka51, Żywota bł. Salomei52, jednak i one w kwestiach epizodycznych, miały decydujące zna- czenie. Ważną rolę przy ustalaniu dat, odegrały dzieła annalistyki: Kalendarz kapituły krakowskiej53, Rocznik kapituły krakowskiej54, Rocznik franciszkań- ski krakowski55, Rocznik mazowiecki56, Rocznik Sędziwoja57 Rocznik Traski58, 46 G. Labuda, Zaginiona kronika z pierwszej połowy XIII wieku w Rocznikach Królestwa Polskiego Jana Długosza, Poznań 1983, przypuszczał, że Długosz szczegółowe infor- macje uzyskał z zaginionej XIII-wiecznej kroniki. Mogła ona powstać w środowisku dominikańskim, być może spisana przez samego Wincentego z Kielczy- autora hagio- graficznych dzieł o św. Stanisławie. 47 Lavrent`evskaja latopis`, [w:] PSrL, t. 1, Moskwa 2001, [reprint Leningrad 1926–1928]; Ipat`evskaja latopis`, [w:] PSrL, t. 2, Moskva 2001, [reprint Sankt Petersburg 1908]; Letopis` po Voskresenskomu spisku, [w:] PSrL, t. 7, Moskva 2001, [reprint Sankt Pe- tersburg 1856], a także Latopis Nestora, [w:] MPH, t. 1, wyd. A. Bielowski, Lwów 1864, [reprint Warszawa 1960], Powieść minionych lat. Najstarsza kronika kijowska, przeł. i oprac. F. Sielicki, Wrocław 2005. 48 Anonima tzw. Galla, Kronika, wyd. K. Maleczyński. MPH, sn, t. 2, Kraków 1952; Anonim tzw. Gall, Kronika polska, tłum. r. Grodecki, opr. M. Plezia, Wrocław 1989. 49 Kronika książąt polskich, wyd. W. Kętrzyński, MPH, t. 3, Lwów 1878. 50 Księga henrykowska, wyd. r. Grodecki, Poznań–Wrocław 1949. 51 Chronica Albrici monachi Trium Fontium a monacho Novi Monasteri Hoiensis interpo- lata, [w:] MGH, t. 23, Hannowerae 1874 (edycja elektroniczna: www.mgh.de). 52 Vita sanctae Salomeae reginae Haliciensis, [w:] MPH, t. 4, s. 763–796. 53 Kalendarz katedry krakowskiej, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, [w:] Najdawniejsze roczniki krakowskie i kalendarz, MPH, sn, t. 5, Warszawa 1978, s. 109–195. 54 Rocznik kapituły krakowskiej, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, [w:] Najdawniejsze rocz- niki krakowskie i kalendarz, MPH, sn, t. 5, Warszawa 1978. 55 Rocznik franciszkański krakowski, wyd. W. Kętrzyński, MPH, t. 3, Lwów 1878. 56 Rocznik mazowiecki, wyd. W. Kętrzyński, MPH, t. 3, Lwów 1878. 57 Rocznik Sędziwoja, wyd. A. Bielowski, MPH, t. 2, Lwów 1872. 58 Rocznik Traski, wyd. A. Bielowski, MPH, t. 2, Lwów 1872. 16 Rocznik Waldemara”59 oraz katalogi60. Nieocenione znaczenie dla rozprawy, miały kodeksy dyplomatyczne, zbierające dokumenty związane z księciem Leszkiem i dotyczące ziem polskich, w okresie jego panowania. Najważniej- sze z nich, zostały wydane przez F. Piekosińskiego61, K. Maleczyńskiego62, J.K. Kochanowskiego63, I. Zakrzewskiego64 i S. Krzyżanowskiego65. Obok nich wykorzystałem inne zbiory dokumentów, wydane zarówno w Polsce66, jak i poza jej granicami67. Obszerna literatura przedmiotu, omawiająca czasy życia Leszka Białego oraz okres bezpośrednio je poprzedzający, dostarczyła istotnych podstaw do napisania tej biografii. Na uwagę zasługują rozprawy, które dotyczą sytuacji ziem polskich w II połowie XII w. i wczesnej młodości księcia. Spośród wie- lu pozycji, należy wymienić prace O. Balzera68, r. Grodeckiego69, G. Labu- 59 Annales Waldemariani, [w:] Annales Danici medi aevi, wyd. e. Jorgensen, Kobenhavn 1920. 60 Katalogi biskupów krakowskich, wyd. J. Szymański, MPH, sn, t. 10, Warszawa 1974. 61 Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej św. Wacława, cz. 1: 1166–1366, wyd. F. Piekosiński, Monumenta medii aevi historia res gestas Poloniae illusttrantia, t. 1, Kraków 1874; Kodeks dyplomatyczny Małopolski, wyd. F. Piekosiński, t. 1–2, Kraków 1876–1886. 62 Kodeks dyplomatyczny Śląska, wyd. K. Maleczyński, t. 2–3, Wrocław 1959. 63 Zbiór ogólnych przywilejów i spominków mazowieckich, wyd. J.K. Kochanowski, t. 1, Warszawa 1919. 64 Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, wyd. I. Zakrzewski, t. 1–3, Poznań 1877–1879. 65 Monumenta Poloniae Paleografica, wyd. S. Krzyżanowski, t. 1–2, Cracoviae 1907–1910. 66 Diplomata monasterii Clarae Tumbae prope Cracoviam, Kraków 1865; Monumenta Po- loniae Vaticana, wyd. J. Ptaśnik, t. 3, Cracoviae 1914. 67 Codex diplomaticus Prussicus, hrsg. v. J. Voigt, 1. Bd., Königsberg 1836; Innocenti III Romani pontificis opera omnia, [w:] Patrologiae cursus completus, Series Latina, ed. I. P. Migne, t. 216, 217, Parisiis 1855–1891; Regesta Pontificum Romanorum inde ab a. post Christum natum MCXCVIII ad a. MCCCIV, ed. A. Potthast, t. 1–2, Graz 1957; Bullarium Poloniae, t. 1: 1000–1342, wyd. I. Sułkowska-Kuraś, S. Kuraś, romae 1982; Pommerellisches Urkundenbuch, ed. M. Perlbach, Danzig 1882; Pommersches Urkun- denbuch, t. 1, hrsg. v. r. Klempin, t. 2, hrsg. v. r. Prumers, t. 3–4, hrsg. v. G. Winter, t. 5–6, bearb. O. Heinemann, Stettin 1868–1907; Prussisches Urkundenbuch, ed. r. Phi- lippi, P.K. Wolky, t. 1, Königsberg 1882; Schlesisches Urkundenbuch, 1. Bd.: 971–1230, bearb. v. H. Appelt, Graz 1933–1971; Vetera Monumenta Poloniae et Lihuaniae, ed. A. theiner, t. 1, romae 1860. 68 O. Balzer, Walka o tron krakowski w latach 1202 i 1210/11, rAU WH-F, t. 30, 1894; tenże, O następstwie tronu w Polsce, rAU WH-F, t. 36, 1897, s. 289–431. 69 r. Grodecki, Polska piastowska, Warszawa 1969; r. Grodecki, S. Zachorowski, J. Dą- browski, Dzieje Polski średniowiecznej, t. 1, Kraków 1995. 17 dy70, M. Smolińskiego71, S. Smolki72, W. Sobocińskiego73 i t. Wasilewskiego74. Obok tego, literatura dotycząca polityki ruskiej księcia oraz jego stosunków z Węgrami. Na plan pierwszy wysuwają się prace B. Włodarskiego75, L. Dro- by76, A. Wawrzyńczykowej-Wilkiewicz77, D. Dąbrowskiego78 i M. Bartnickie- go79. Dużym zainteresowaniem historyków, cieszyła się tematyka reformy ko- ścielnej początku XIII w., przywrócenia zasady senioratu w Polsce w 1210 r. oraz wojny między potomkami Mieszka Starego w Wielkopolsce. Prace do- tyczące tych zagadnień napisali W. Abraham80, O. Balzer81, S. Łaguna82, S. Za- 70 G. Labuda, Dwa zamachy stanu w Polsce 1177–79, 1202–06, Spr. Pozn. tow. Przyj. Nauk, 1969; tenże, Zmagania Mieszka o utrzymanie władzy monarszej w Polsce w latach 1173–1202, [w:] Dzieje Wielkopolski, red. J. topolski, t. 1, Poznań 1969, s. 286–288; tenże, Testament Bolesława Krzywoustego, [w:] Opuscula Casimiro Tymieniecki septu- agenario dedicata, Poznań 1959, s. 171–195; tenże, Zabiegi o utrzymanie jedności pań- stwa polskiego w latach 1138–1146, KH (66), 1959, s. 1147–1169. 71 M. Smoliński, Caesar et duce poloniae. Szkice z dziejów stosunków polsko-niemieckich w drugiej połowie XII wieku (1146–1191), Gdańsk 2006. 72 S. Smolka, Mieszko Stary i jego wiek, Warszawa 1959. 73 W. Sobociński, Historia rządów opiekuńczych w Polsce, Czph (2), 1949. 74 t. Wasilewski, Kazimierz II Sprawiedliwy, [w:] Poczet królów i książąt polskich, red. A. Garlicki, Warszawa 1984; tenże, Helena księżniczka znojemska, żona Kazimierza Sprawiedliwego, PH (69), 1978, s. 115–120. 75 B. Włodarski, O udziale polski w wyprawie krzyżowej Andrzeja II w 1217 roku, KH (38), 1924, s. 29–36; tenże, Polityczne plany Konrada księcia mazowieckiego, toruń 1971; tenże, Polityka ruska Leszka Białego, Lwów 1925; tenże, Polska i Ruś 1194–1340, Warszawa 1966; tenże, Salomea królowa halicka, NP (5), 1957. 76 L. Droba, Stosunki Leszka Białego z Rusią i Węgrami, Kraków 1881. 77 A. Wawrzyńczykowa-Wilkiewicz, Ze studiów nad polityką polską na Rusi na przełomie XII i XIII wieku, Wilno 1937. 78 D. Dąbrowski, Król Rusi Daniel (ok. 1201–1264). Biografia polityczna, Kraków 2012; tenżem Dwa ruskie małżeństwa Leszka Białego, rH (2006), s. 67–93; tenże, Małżeń- stwa Daniela Romanowicza, [w:] Venerabiles, nobiles et honesti, toruń 1997, s. 221–233; tenże, Rodowód Romanowiczów, książąt halicko-wołyńskich, Poznań–Wrocław 2002; tenże, Małżeństwa Wasylka Romanowicza. Problem mazowieckiego pochodzenia drugiej żony, [w:] Europa Środkowa i wschodnia w polityce Piastów, toruń 1997. 79 M. Bartnicki, Polityka zagraniczna księcia Daniela halickiego w latach 1217–1264, Lu- 80 W. Abraham, Pierwszy spór kościelno-polityczny w Polsce, rAU WH-F., t. 32, 1895, blin 2005. s. 280–329. 18 81 Por. przyp. 67. 82 S. Łaguna, Dwie elekcje, [w:] Pisma, Warszawa 1915, s. 146–209. chorowski83, J. Szymański84, A. Kłodziński85, J. Umiński86, W. Baran- Ko- złowski87, M. Fąka88, J. Maciejewski89, e. rymar90, M. Przybył91 i N. Mika92. Natomiast wyprawom krzyżowym do Palestyny i Prus, poświęcili rozprawy B. Włodarski93, G. Labuda94, r. Grodecki95, B. Zientara96, K. tymieniecki97, M. Gładysz98, J. Powierski99 i W. Dziewulski100. tło polityczne ostatnich lat panowania Leszka Białego, jak i tematyka opisująca wydarzenia w Gąsawie, z szeregiem hipotez w tym temacie, znajdują się w opracowaniach A. Sem- 83 S. Zachorowski, Studia do dziejów wieku XIII w pierwszej jego połowie, Kraków 1920. J. Szymański, Czy kanoniczna elekcja biskupa w Polsce w pierwszej połowie XIII wieku 84 była wolna?, [w:] Kultura średniowieczna i staropolska, Warszawa 1991, s. 615–623; tenże, Kanonikat świecki w Małopolsce od końca XI do połowy XIII wieku, Lublin 1995. 85 A. Kłodziński, Stosunki Laskonogiego z Odonicem 1202–1231. Księga pamiątkowa uczniów Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1900. J. Umiński, Henryk arcybiskup gnieźnieński zwany Kietliczem (1199–1219), Lublin 1926. 87 W. Baran-Kozłowski, Arcybiskup gnieźnieński Henryk Kietlicz (1199–1219). Działal- 86 ność kościelna i polityczna, Poznań 2005. 88 M. Fąka, Synody arcybiskupa Henryka Kietlicza (1199–1219), PK (12) 1969, s. 95–127. 89 J. Maciejewski, Episkopat polski doby dzielnicowej 1180–1320, Kraków–Bydgoszcz 2003. 90 e. rymar, Primogenitura zasadą regulującą następstwo w pryncypat w ustawie sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego, śKH „Sobótka” (48) 1993, s. 1–16, oraz (49) 1994, s. 1–19; tenże, Kiedy Mieszko Plątonogi panował w Krakowie?, rH (65) 1999, s. 7–26. 91 M. Przybył, Władysław Laskonogi, książę wielkopolski 1202–1231, Poznań 1998. 92 N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa- dziel- nicowy władca Polski (ok. 1142–1211), racibórz 2006. 93 B. Włodarski, O udziale Polski w wyprawie krzyżowej Andrzeja II w 1217 roku, KH (38), 1924, s. 29–36; tenże, Polityczne plany Konrada księcia mazowieckiego, toruń 1971. 94 G. Labuda, Polska i krzyżacka misja w Prusach do połowy XIII wieku, Annales Missio- logicae, (9), 1937, s. 201–435; tenże, Prusy i Polska w XII i na pocz. XIII wieku, [w:] Historia Pomorza, t. 1,Poznań 1972. 95 r. Grodecki, Polska wobec idei wypraw krzyżowych, PW (18), 1923, s. 103–116. 96 B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 1997. 97 K. tymieniecki, Misja polska w Prusiech i sprowadzenie Krzyżaków, toruń 1935. 98 M. Gładysz, Udział Polski w V krucjacie lewantyńskiej (1217–1221), [w:] Szlachta, starostowie, zaciężni, red. B. śliwiński, Gdańskie Studia z Dziejów średniowiecza, t. 5, Gdańsk–Koszalin 1998, s. 63–82; tenże, Zapomniani krzyżowcy. Polska wobec ruchu krucjatowego w XII–XIII wieku, Warszawa 2004. J. Powierski, Stosunki polsko pruskie do 1230 roku, toruń 1968. 99 100 W. Dziewulski, Bułgarka księżną opolską, śKH „Sobótka” (24), 1969, s. 159–183. 19 kowicza101, J. Mularczyka102, G. Labudy103, J. Mitkowskiego104, J. Kłoczow- skiego105, J. Umińskiego106, J. tazbirowej107, B. Zientary108 i t. Jurka109. Przez wszystkie rozdziały książki, przewijają się zagadnienia dotyczą- ce roli możnowładztwa oraz rodów rycerskich w czasach panowania księcia Leszka. Pomocne w napisaniu ustępów na ten temat, były pozycje W. Sem- kowicza110, K. Górskiego111, J. Wyrozumskiego112, J. Bieniaka113, B. śliwiń- skiego114, r. Grodeckiego115, J. Mitkowskiego116 i J. Dobosza117. W ustaleniach genealogicznych, dotyczących księcia Leszka Białego i jego rodzinny, pomocne były z kolei prace O. Balzera118, W. Dworzaczka119, K. Ja- 101 A. Semkowicz, Zbrodnia gąsawska, Ateneum (11), 1886, s. 328–348. 102 J. Mularczyk, Od Bolesława Chrobrego do Bolesława Rogatki, Wrocław 1994. 103 G. Labuda, Śmierć Leszka Białego 1227, rH (61), 1995, s. 7–36; tenże, O sprawcach zabójstwa księcia Leszka Białego w Gąsawie w 1227 roku – po raz drugi, ZH (68), 2003, z. 4, s. 145–167. 104 J. Mitkowski, Nieznane dokumenty Leszka Białego w latach 1217 i 1222, KH (52), 1938, s. 645–658; tenże, Mikołaj Repczol, PSB, t. 21, cz. 1, 1976, s. 82–83. 105 J. Kłoczowski, Dominikanie polscy na Śląsku w XIII–XIV wieku, Lublin 1956;tenże, Dominikanie polscy nad Bałtykiem w XIII wieku, NP (6), 1957, s. 83–126. 106 J. Umiński, Śmierć Leszka Białego, NP (2), 1947, s. 3–36; tenże, Wincenty z Niałka, następca Henryka zwanego Kietliczem, Lwów 1930. 107 J. tazbirowa, Rola polityczna Iwona Odrowąża, PH (57), 1966, s. 199–212. 108 Por. przyp. 95. 109 t. Jurek, Gąsawa – w obronie zdrajcy, rH (62), 1996, s. 151–167. 110 W. Semkowicz, Ród Awdańców w wiekach średnich, t. 44–46, rocznik Poznańskiego towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 1917–1919. 111 K. Górski, Ród Odrowążów w wiekach średnich, rtH (8), 1928, s. 1–108. 112 J. Wyrozumski, Goworek, PSB, t. 8, 1960, s. 389–390; tenże, Marek, PSB, t. 19, cz. 4, 1974, s. 619–620; tenże, Mikołaj, PSB, t. 21, cz. 1, 1976, s. 80–82. 113 J. Bieniak, Pakosław Stary, PSB, t. 25, 1980, s. 38–42; tenże, Polska elita polityczna XII wieku, cz. 2, Wróżda i zgoda, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej, t. 3, Warszawa 1985; tenże, Polska elita polityczna XII wieku, cz. 3, Arbitrzy książąt – krąg rodzinny Piotra Włostowica, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej, t. 4, Warszawa 1990. 114 B. śliwiński, Ród Lisów. Problem pochodzenia wojewody krakowskiego Mikołaja i bi- skupa krakowskiego Pełki, [w:] Genealogia. Studia nad wspólnotami krewniaczymi i te- rytorialnymi w Polsce średniowiecznej na tle porównawczym, toruń 1987, s. 33–46. 115 r. Grodecki, Iwo, PSB, t. 10, 1962–64, s. 187–192. 116 J. Mitkowski, Mikołaj Repczol, PSB, t. 21, cz. 1, 1976, s. 82–83; tenże, S. trawkowski, Pełka, PSB, t. 25, 1980, s. 571–573. 117 J. Dobosz, Monarcha i możni wobec kościoła w Polsce do początku XIII wieku, Poznań 2002. 118 O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 2005. 119 W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959. 20 sińskiego120 i D. Dąbrowskiego121. Pozostała literatura przedmiotu, mająca przede wszystkim odniesienie do szczegółowych zagadnień, niekiedy jed- nak ujmująca ogólnie interesującą nas problematykę, została zamieszczo- na w zestawieniu bibliograficznym, na końcu książki. Wobec ukazującej się na bieżąco bogatej literatury historiograficznej, dotyczącej okresu rozbi- cia dzielnicowego, zdaję sobie sprawę z niepełności tego zestawienia. Wyra- żam jednak nadzieję, iż nie pominąłem prac podważających w sposób istot- ny wyniki rozprawy. Na zakończenie pragnę podziękować wszystkim, którzy przyczyni- li się do powstania pracy o księciu Leszku Białym w jej obecnym kształcie. Przede wszystkim szczególne podziękowania należą się za wszechstronną pomoc oraz dotychczasową opiekę mojemu mistrzowi –Panu Profesoro- wi Czesławowi Deptule. Panom Profesorom: Janowi Ptakowi i Henrykowi Wąsowiczowi dziękuję za pomoc, która pozwoliła mi dostrzec słabe punk- ty rozprawy i nanieść niezbędne poprawki. świętej Pamięci Panu Profeso- rowi Józefowi Szymańskiemu za życzliwość i cenne uwagi, które pozwoliły mi uniknąć wielu błędów. Na końcu, chciałbym podziękować mojej Żonie za cierpliwość, synom Dominikowi i Mateuszowi, dziękuję za pomoc przy pracy nad aneksem i mapami. Najmłodszym dzieciom – Kindze Konstancji i Konradkowi – za inspirację. 120 K. Jasiński, Nowy przyczynek do genealogii Piastów, SŹ (24), 1979, s. 192–195; tenże, Rodowód Piastów śląskich, Kraków 2007; tenże, Rodowód pierwszych Piastów, Wro- cław 1991; tenże, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Poznań–Wrocław 2001; tenże, Rodowód Piastów mazowieckich, Poznań–Wrocław 1998; tenże, Uzupełnienie do genealogii Piastów, SŹ, (3), 1958, s. 199–212; tenże, Uzupełnienie do genealogii Pia- stów. Dokończenie, SŹ, (5), 1960, s. 89–111. 121 D. Dąbrowski, Genealogia Mścisławowiczów, Kraków 2008; również przyp. 77. 21
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Leszek Biały. Książę krakowski i sandomierski, princeps Poloniae (ok. 1184 - 23/24 listopada 1227)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: